Wspólny komunikat prasowy Miejsca Pamięci Lidice, Instytutu Badań nad Reżimami Totalitarnymi oraz Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Karola z dnia 21 stycznia 2026 r.
Miejsce Pamięci Lidice, Instytut Badań nad Reżimami Totalitarnymi (ÚSTR) oraz Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Karola (FF UK) zapraszają zainteresowanych do udziału w 21. edycji konkursu wiedzy Lidice dla XXI wieku, który upamiętnia ofiary nazistowskiego terroru i pielęgnuje pamięć o tragicznych wydarzeniach z czerwca 1942 roku. Rejestracja uczestników rozpocznie się 22 stycznia 2026 r. i jest otwarta dla wszystkich, którzy chcą stać się częścią programu edukacyjnego. Instytut Badań nad Reżimami Totalitarnymi (ÚSTR) jest merytorycznym gwarantem konkursu, przygotowuje programy edukacyjne i łączy refleksję historyczną z pamięcią o charakterze uroczystym. Celem jest pomoc uczestnikom w zrozumieniu tragedii przeszłości oraz jej znaczenia dla współczesnej demokracji. Konkurs Lidice dla XXI wieku odbywa się pod osobistym patronatem Petry Peckovej, marszałek Kraju Środkowoczeskiego, a także pod patronatami Ministerstwa Obrony RCz, Ministerstwa Kultury RCz oraz Ministerstwa Edukacji, Młodzieży i Sportu RCz.
Lidice dla XXI wieku – przypomnienie odwagi i wartości ludzkich
„Lidice dla XXI wieku” nawiązuje do wieloletniej tradycji przypominania wartości ludzkich, odwagi i sprzeciwu wobec niesprawiedliwości. Nazwa konkursu pochodzi od miejscowości Lidice, która 10 czerwca 1942 r. została zrównana z ziemią przez nazistów jako akt represji po zamachu na Reinharda Heydricha. Pamięć o ofiarach i bohaterstwo ocalałych stały się symbolem oporu wobec totalitaryzmu oraz przypomnieniem, że wolność nie jest dana raz na zawsze. Ten dziś już tradycyjny konkurs wiedzy skierowany jest do dzieci i młodzieży z całego świata w wieku 10–19 lat. Jego celem jest przyczynianie się do zachowania pamięci o obywatelach środkowoczeskiej wsi Lidice, zamordowanych przez nazistów w 1942 r., oraz pogłębianie wiedzy najmłodszego pokolenia o wydarzeniach historycznych związanych z II wojną światową, reżimem nazistowskim, innymi reżimami totalitarnymi XX wieku oraz przemianami powojennego dziedzictwa Lidic.
Wsparcie Kraju Środkowoczeskiego i marszałek regionu
Konkurs wiedzy odbywa się pod osobistym patronatem marszałek Kraju Środkowoczeskiego Petry Peckovej:
„Dzisiejsza sytuacja międzynarodowa po raz kolejny pokazuje nam, że o wolność, pokój i prawa człowieka trzeba aktywnie dbać. Konkurs Lidice dla XXI wieku pomaga młodemu pokoleniu rozumieć historyczne uwarunkowania i kształtować własną opinię obywatelską — i właśnie to uważam za niezwykle ważne. Dlatego cieszy mnie, że Kraj Środkowoczeski może wspierać tę inicjatywę.”
Kraj Środkowoczeski angażuje się w projekt nie tylko poprzez formalny patronat, ale także poprzez aktywne wsparcie: pomaga zwiększać widoczność konkursu wśród szkół i młodych ludzi, współpracuje przy jego promocji oraz zapewnia wsparcie organizacyjne i logistyczne za pośrednictwem regionalnych instytucji edukacyjnych i kulturalnych. Dzięki tej współpracy uczestnicy konkursu mogą zdobyć nie tylko nową wiedzę historyczną, lecz także doświadczenie i inspirację do aktywnego zaangażowania obywatelskiego.
Jak podkreśliła Kamila Varaďová, dyrektorka konkursu:
„Konkurs Lidice dla XXI wieku jest okazją nie tylko do upamiętnienia tragedii przeszłości, ale także do przekazania młodemu pokoleniu wartości tolerancji i odpowiedzialności obywatelskiej. Rejestracja 22 stycznia umożliwi wszystkim zainteresowanym stanie się częścią tego ważnego połączenia pamięci historycznej z aktywną edukacją obywatelską młodego pokolenia.”
Edukacja i pamięć historyczna
„Każda edycja konkursu przypomina, że demokracja i wolność nie są oczywistością. Program, który przygotowujemy wspólnie z Miejscem Pamięci Lidice oraz Wydziałem Filozoficznym UK, łączy uroczyste upamiętnienie z edukacją i osobistą refleksją, aby uczestnicy mogli zrozumieć szerszy kontekst historyczny” — powiedział Ladislav Kudrna, dyrektor Instytutu Badań nad Reżimami Totalitarnymi.
Od momentu powstania w 2006 roku w konkursie Lidice wzięło udział ponad 38 000 uczestników, którzy podejmowali tematy ruchu oporu, ludzkiej odwagi oraz pamięci ofiar reżimów totalitarnych. W poprzednich edycjach uczestniczyli również zainteresowani z zagranicy, co uczyniło konkurs ważną platformą łączącą edukację, historię i zaangażowanie obywatelskie.
Michal Stehlík z Wydziału Filozoficznego UK dodaje:
„Wydział Filozoficzny od długiego czasu współtworzy to wydarzenie i dostrzega w nim sens przede wszystkim w docieraniu do kolejnych pokoleń, zwłaszcza w sytuacji, gdy wiele tematów związanych z doświadczeniem Protektoratu jest aktualizowanych także we współczesnym świecie.”
„Miejsce Pamięci Lidice oraz konkurs Lidice dla XXI wieku pomagają młodemu pokoleniu zrozumieć historię, rozwijać odpowiedzialność obywatelską i podtrzymywać pamięć narodową” — podsumował Jan Holovský, dyrektor Departamentu Muzeów i Galerii Ministerstwa Kultury RCz.
Uroczyste ogłoszenie wyników i rejestracja
Uroczyste ogłoszenie wyników konkursu odbędzie się we wtorek 26 maja 2026 r. w Centrum Kongresowym Galerii Kraju Środkowoczeskiego w Kutnej Horze, gdzie w obecności znamienitych gości nagrodzeni zostaną zwycięzcy poszczególnych kategorii. Zainteresowani mogą zarejestrować się za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej www.lidice21.cz.
